Vrijdag 25 april werd een ‘rond-de-tafel’ gesprek Mapping me/Mapping you gehouden in Recyclart te Brussel. Deze conversatie over carthografie werd ingeleid door Liesbeth Huybrechts (Culturele studies PHD KuLeuven, researcher, Media & Design academie, c-md) en stelde daarbij de genodigden van het collectief Constant vzw voor.

Peter Westenberg (Routes + Routines), An Mertens (Saturdays, Women and Free Software) en Nicolas Malevé (Tresor software, Towards.be) gaven een voor een korte presentaties over hun onderzoeksprojecten.
Na de uitleg werd de metafoor van ‘het huis als privaat terrein’ als onderwerp naar voren geschoven om de discussie op gang te brengen. Ieder mocht zijn of haar visie rondom het huis als privaat terrein gerelateerd aan de hand van hun eigen project beargumenteren.

Met de wandelingen van het project Routes + Routines experimenteert Peter Westenberg met de grenzen tussen private en publieke ruimtes. Onder het gerommel van passerende treinen liet Westenberg geluidsfragmenten horen van zijn wandelingen op bijvoorbeeld een controversiële plek zoals begraafplaats. Emotionele tot dagdagelijkse qoutes van weduwnaars en andere reacties die opkomen bij de wandelaars laten zien dat voor ieder individu elke plek een eigen betekenis heeft.

An Mertens maakte duidelijk dat niet alleen mannen maar ook vrouwen aandacht besteden aan computertechnologie en het programmeren van software. Tijdens de ‘zaterdagen van de vrouwen en vrije software’ gaan de dames namelijk op zoek hoe ze met open source software hun server ‘Amaya’ tot leven kunnen brengen.

Het project Towards gaat in op een subjectieve manier van het in kaart brengen van de stad Brussel. Nicolas Malevé toonde alvast een preview van de tweede publicatie van het mapping project. Een voorbeeld van een ‘subjective mapping’ zijn de bierviltjes die Malevé liet zien, met daarop een tekening van iemands imaginaire kaart van Brussel (met bijvoorbeeld het Atomium in het midden gesitueerd).

08.05.2008
14u-21u30
Z33, Hasselt

Cross-border urbanism in the Euregion Meuse-Rhine / facts, dreams and opportunities

Place @ Space // (Re)shaping everyday life
Rondleiding in de tentoonstelling door Liesbeth Huybrechts en Christian Kieckens

Traces of Autism // wander-research in the Euregion Meuse-Rhine
Eindpresentatie

Bezoek www.architectuurwijzer.be voor alle informatie
RESERVATIE (verplicht) info@architectuurwijzer.be tot 1mei. Gratis.

Cross-border urbanism in the Euregion Meuse-Rhine / facts, dreams and opportunities

Place @ Space // (Re)shaping everyday life - 14:30
Nieuwe technologieën maken onze omgeving meer divers, omvangrijk en complex. In onze globale samenleving overschrijden we bijvoorbeeld gemakkelijker grenzen en zijn we zelfs in staat ‘virtueel’ op meerdere plaatsen tegelijkertijd aanwezig te zijn. Digitale omgevingen en netwerken treden in wisselwerking met de fysieke, mentale, sociale, culturele en historische ruimtes. Deze hybride ruimtes brengen een veelheid van nieuwe indrukken met zich mee. In PLACE@SPACE maken kunstenaars, wetenschappers, architecten, ingenieurs en designers de impact van die nieuwe technologieën zichtbaar en tonen ze hoe we ze kunnen hanteren om onze ruimte opnieuw tot een eigen plaats te maken.

Rondleiding in de tentoonstelling door Liesbeth Huybrechts (researcher/co-curator) en Christian Kieckens (scenograph)
http://kunstencentrumz33.wordpress.com/

Traces of Autism //wander-research in the Euregion Meuse-Rhine - 16:00

Traces of Autism is een onderzoeksproject in de Jan van Eyck Academie dat een inventaris wil maken van de publieke ruimte in de Euregio Maas-Rijn. Publieke ruimte wordt hier opgevat als niet-geprivatiseerde ruimte, ruimte die ontsnapt aan controle, ruimte van transgressie. Deze ruimte is onderzocht aan de hand van reispaden doorheen het Euregionaal landschap volgens een aantal strikte parameters. Schaal en grens zijn belangrijke gegevens. Het project is uitgevoerd door initiator en architect Wim Cuyvers, de onderzoekers Maartje Dros, Jacqueline Schoemaker en Jozua Zaagman en studenten van de Design Academy Eindhoven.

Eindpresentatie door het onderzoeksteam Traces of Autism

http://www.janvaneyck.nl/

Cross-border urbanism in the Euregion Meuse-Rhine // - 19:30 pm
facts, dreams and opportunities

De Euregio Maas-Rijn is een gebied dat is gecreëerd met een nobel en helder doel, nl de interne (nationale) grenzen en de onderlinge verschillen in de nationale systemen op te heffen, maar wordt gekenmerkt door obstakels en contradicties. Het gebied strekt zich uit over 3 landen, kent 3 talen, heeft geen stedelijk centrum maar sterke provinciesteden aan de rand van hun land, middenin een vrij ruraal landschap. Deze ruimte ‘aan de grens’ is nog het gemakkelijkst te begrijpen aan de hand van wat onzichtbaar is of buiten beeld valt; frequenterende ideeën zoals tradities en moraal doorkruisen grenzen van bestuurlijke en ideologische aard. Hoe ontwikkelen we een stedelijke ruimte vanuit deze realiteit? Niet de utopie, maar net haar realisme is een onmiskenbare bron van mogelijkheden en innovatief denken.
In dit debat worden vernieuwende perspectieven verkend voor het denken over ruimte en stedelijke ontwikkeling in deze regio die door grenzen is bepaald.

Debat met Wim van den Bergh, Arjan Harbers en Jef Gabriels

Moderatie door Joris Capenbergs

Wim van den Bergh is professor aan de RWTH Aachen (Aachen University) en gastprofessor aan de Mackintosh School of Architecture Glasgow University, Glasgow

Arjan Harbers is ruimtelijk planner en onderzoeker. Met zijn bureau Topotronic beoogt hij een bijdrage te leveren aan een Europese Ruimtelijke Ordening, zowel in theorie als praktijk. Schreef o.m. ‘Borderscapes. The influence of national borders on European spatial planning.’

Jef Gabriels, is burgemeester van Genk voorzitter van V.V.S.G (vereniging van Steden en Gemeenten)

Joris Capenbergs is museumconservator, erfgoedconsulent, criticus en docent [rlicc, ku leuven, seminarie cultuurlandschappen]

MIJN stad
MIJN ervaring
MIJN festijn

Jan Boelen, artistiek leider van kunstencentrum Z33 te Hasselt, gaf een korte presentatie om het laatste onderdeel van het symposium de Hybride Stad op 18 april in CC te Genk in te leiden: een hoofdstuk rond food en design.

Femke Snelting was 3e keynote speaker van het symposium.

Femke Snelting is als ontwerper en kunstenares bezig met code(s) op en voor het web. Ze is lid van Constant, Vereniging voor Kunst en Media en actief in projecten op het snijpunt van ontwerpen, technologie en feminisme. Met Renée Turner en Riek Sijbring vormt ze sinds 1996 het ontwerp- en kunstenaarscollectief De Geuzen. De Geuzen ontwikkelt on- en offline strategieën voor kritische weerstand, narratieve archivering en (representatie van) vrouwelijke identiteit. Samen met Harrisson en Pierre Huyghebaert richtte ze het onderzoeksteam Open Source Publishing (OSP) op dat in de praktijk test hoe grafisch ontwerpers vrije software en open licenties kunnen gebruiken.
www.constantvzw.com
www.geuzen.org
ospublish.constantvzw.com

Titel: Softwarecodes en recepten

Femke Snelting voerde een performance met stemmen, beelden en commando’s op. Ze liet een beeldfragment zien met de stem van Catherine Deneuve, die zingt over een recept voor een liefdescake.
In haar presentatie laat Snelting op een humoristische wijze zien dat het maken van recepten, ongeveer gelijk staat met het programmeren van software. In een recept worden namelijk ruwe ingrediënten en een beperkt aantal handelingen aan elkaar geregen tot een scenario dat zou moeten leiden tot een eetbaar resultaat. Recepten zijn notatie, gebruiksaanwijzing en script tegelijkertijd.

Het bespreken van het befaamde kookboek van Mrs. Beeton’s toont ons een nieuw ‘commando-line zoek recept’ geprogrammeerd door Femke, waarbij kookhandelingen gezocht worden in de eerste 225 pagina’s van het licentie vrije kookboek. De gevonden resultaten worden uitgesproken door haar laptop. Dit vormt een grappig geluidspel vol woorden als boil boil, cook, cut, boil..

Femke laat zien dat met kookboeken en het toevoegen van magische formules, commando’s en recepten goed met elkaar overweg kunnen. De keuken is misschien nog niet zo een gekke plaats om mens-machine configuraties te laten plaatsvinden.

—–

Alok b. Nandi is de laatste keynote speaker van de Hybride Stad.

Alok b. Nandi is actief op het terrein van cross-media experience design, concept, scenario, information architecture en interaction design. Hij stelt ruimte en technologie centraal en mixt internet met andere communicatiekanalen zoals publicaties, tentoonstellingen en festivals. Hij focust op interactieve mise-en-scene en narratieve architectuur. Hij is adviseur voor projecten (R&D, EU), bedrijven en instituten die innovatie en verandering nastreven. Hij is professor en spreker (Doors of Perception, MIT, transmediale, …). Zijn achtergrond situeert zich op terrein van engineering, management en cinema studies.
www.aloknandi.net

Titel: Cuisine as design :: design as cuisine

Alok b. Nandi start met het oude gezegde van de Hindu Upanishad : “you are what you eat”. Hiermee leidde hij zijn presentatie over translocality in.

Nandi onderzoekt translocaliteit vertrekkende vanuit zijn land van herkomst India. Hij kijkt naar voedselconsumptie, voedselproductie en eetgewoontes en focust daarbij op de relatie tussen keuken en architectuur. Architectuur voegt dingen samen om tot een mooi eindresultaat te komen, net als koken.

Koken onthult de complexiteiten van ruimtes. Dit op een manier of in een taal die we bijna allemaal spreken. Koken en eten zijn bovendien ‘tastbare dingen’ om ruimtes bespreekbaar te maken. Het is ook een collaboratieve activiteit die het samenwerken over disciplines en met publiek aanzwengelt.
Nandi illustreert dit concept aan de hand van voorbeelden zoals ‘Doors of Perception‘.

MIJN stad
MIJN ervaring
MIJN festijn

Het tweede onderdeel van het symposium Hybride Stad in CC Genk, op vrijdag 18 april werd ingeleid door de erfgoedcoördinator van Genk Kristof Reulens.

Keynote speaker Arie Altena nam het woord en gaf een presentatie over verhalen en locative stories.

Arie Altena schrijft over kunst, technologie en nieuwe media. Hij is redacteur/onderzoeker voor het V2_Archief in Rotterdam, verzorgt als theory tutor het theorie-onderwijs aan de Master Interactive Media and Environments van het Frank Mohr Institute in Groningen en lid van het redactieteam van Sonic Acts. Hij publiceert regelmatig in verschillende tijdschriften, zoals De Gids en Metropolis M en co-redigeerde de Sonic Acts uitgaves Unsorted, Thoughts on the Information Arts (2004), The Anthology of Computer Art (2006) en The Cinematic Experience (2008).
Hij blogt op ariealt.net/blog.

Titel: Verhalennetwerken, een verhaal over locative stories

Arie Altena vraagt zich af wanneer een verhaal een verhaal is? Zoals we weten waren verhalen er vroeger ook al. Verhalen zijn nooit verdwenen. Vooral het aspect van het koppelen aan een bepaalde plek, is door nieuwe media de laatste 5 jaren besproken, de zogenaamde ‘locative stories‘.

Verhalen zijn fundamenteel voor ons bestaan, ze geven betekenis aan ons leven. Met verhalen vormen we namelijk onze geschiedenis. Het narratieve is meer fundamenteel dan taal. Altena duidt hierbij op het vermogen dat wij bezitten om verband te leggen tussen twee situaties (van situatie a naar b).

Het vertellen van verhalen verdwijnt niet met nieuwe media; media zijn kanalen die het mogelijk maken dat verhalen verschijnen en die verhalen vormen (nieuwe technologieën zijn instrumenten voor om verhalen te vertellen).
Van radio, naar televisie en tegenwoordig in een tijdperk vol digitalisering, bewaren en verzamelen we onze verhalen op de computer, op het internet, waar de inhoud verknoopt wordt aan links, metatags, algoritmes en andere slimme software. Tekst, geluid en beeld slaan we op in databases, in bijvoorbeeld xml-structuur, en we gebruiken standaard door software geleverde functionaliteit om verbanden te leggen.

Verhalen zijn meestal gekoppeld aan een bepaalde plek (Genk), maar kan ook aan een niet bestaande plek zijn. Zoals bijvoorbeeld de hybride ruimte, wanneer lagen zich boven en onder een ruimte ontwikkelen.
Een plek is meestal niet een ‘lege, betekenisloze plek’, het is een beleefde, sociale ruimte. Verhalen over een plek zijn mogelijke aspecten die een plek tot sociale en beleefde ruimte maken. Praktisch gezien blijkt de koppeling tussen verhalen, interesse en een plek uit het feit dat mensen met een reisgids in handen voor een kerk staan, daarom bestaan er ook stadswandelingen waarin een lokaal historicus uitleg geeft, en daarom hebben we plaatsgebonden informatieborden.

Arie Altena bespreekt daarna een aantal locative story-projecten die iets doen met nieuwe technologieën, nieuwe media en verhalen.
Voorbeelden van deze kunstenaars zijn Esther Polak, of de Italiaanse Valentina Nisi, die de meeste van haar projecten in Ierland realiseerde. Sommige van die locative projecten stellen het zonder nieuwe technologie, andere maken juist gebruik van het internet, GPS-ontvangers en RFID om nieuwe vormen van verhalen-vertellen en mapping te exploreren.

Ook verhalennetwerken op het web zijn vaak gebonden aan een plek, en verzamelen verhalen en foto’s van gebruikers, het geheugen van een wijk of een stad. Voorbeelden zijn het Amsterdamse Geheugen van Oost en Geheugen van West, de verhalen over Dordrecht en het Droombeek-project uit Enschede.

Altena geeft een idee van een nieuw genre aan deze projecten die gebruik maken van gelocaliseerde informatie: spatiale verhalen, verhalen die over een plek gaan, en verspreid zijn over de ruimte, die ervaarbaar en leesbaar worden door het navigeren door de ruimte.

Ook de mapping-projecten die hun data koppelen aan locaties zijn databases met verhalen, foto’s, routes, geluid die de geschiedenis en de ziel van een plek tonen. Verhalennetwerken leveren materiaal waaruit de lezer eigen verhalen construeert - bijvoorbeeld door al het materiaal bij een trefwoord te lezen, of al het materiaal dat bij een specifieke plek, of gebouw hoort. Zo lees je de geschiedenis van een straat, van een familie, van een wijk, van een object.

Kunstenaars zoals Esther Polak gebruiken nieuwe technologieën zoal GPS om routes van ‘niet-menselijke actoren’ - in haar geval melk en zuivelproducten te volgen en te visualiseren, en zo vertellen ze verhalen.

Arie Altena wil ons laten zien dat het vertellen van een verhaal niet afhankelijk is van een bepaald medium. De gedachte dat door de ontwikkeling van nieuwe media verhalen vertellen zou verdwijnen, is gelukkig geen werkelijkheid geworden.

Vrijdag 18 april vond het symposium de Hybride Stad plaats in het CC te Genk.
De middag werd in 3 delen opgedeeld:
MIJN stad
MIJN ervaring
MIJN festijn

Het symposium startte met een welkomstwoord van Burgemeester Jef Gabriëls waarin hij de stad Genk vergelijkt met een ajuin, als een hybride stad waar je telkens lagen vanaf kan pellen. Genk is opgebrouwd, laag per laag, stukjes zowel boven als onder de grond. Op 100 jaar tijd groeide Genk van 2000 naar 65000 inwoners, evolueerde Genk van 1 nationaliteit naar 80 nationaliteiten en is de stad ondertussen uitgegroeid tot de economische hoofdplaats van Limburg.
Verder leidde Virginia Tassinari (programma manager Media & Design Academie), Henk Heuts (departementshoofd MDA) en Liesbeth Huybrechts (docent MDA) het symposium in.

MIJN stad
Na een kort woord van Francois Mylle (cultuurbeleidscoördinator stad Genk) waarin hij het algemeen kader schetste, nam Rob van Kranenburg plaats als eerste keynote speaker.

Rob van Kranenburg is Hoofd Publiek Domein bij Waag Society. Hij werkte daarvoor bij de Balie, Virtueel Platform en Doors of Perception. De laatste jaren gaf hij les bij de Masters in Interaction Design op de HKU, Designacademie en Post St Joost. Hij schreef Mapping Territory en is mede-oprichter van bricolabs.
www.waag.org/person/rob
www.bricolabs.net/
www.noemalab.org/sections/ideas/ideas_articles/kranenburg_mapping.html

Titel: Lichte gemeenschappen, lichte steden

Rob van Kranenburg spreekt over het feit dat de samenleving in de afgelopen decennia onder invloed van de digitalisering ingrijpend is veranderd. Volgens van Kranenburg staan we aan de vooravond van een nieuwe stap in IT, namelijk het verdwijnen van computers, sensoren en chips in alledaagse objecten en onze dagelijkse omgeving.

Fysieke en virtuele netwerken vermengen zich steeds intenser en dat heeft onder meer te maken met het toenemende gebruik van RFID (Radio Frequency Identification) in de objecten, huisdieren en ruimtes die ons omringen.

Het begon met de introductie van de barcode in 1974; ondertussen zijn alle producten namelijk voorzien van een barcode. Daarentegen is het voordeel van RFID, dat je het product niet hoeft te scannen en exact voor de laser hoeft te houden. Ieder product voorzien van een RFID chips maakt het product uniek; een product met een barcode is een uit duizend..

De ontwikkeling van de RFID is echter voor veel mensen nog onbekend terrein. Met de integratie van RFID en andere ‘ubiquitous technology’ wil men slimme omgevingen creëren. Van Kranenburg omschrijft RFID als de onzichtbare ‘lijm’ van de slimme samenleving vol producten met tags, gebouwen met sensoren, auto’s met communicatiemogelijkheden naar andere auto’s toe.

Het gebruik van slimme technologie is echter niet onomstreden. Het klinkt allemaal mooi: een overweldigende connectiviteit, een web der dingen, waarin alles met alles ‘praat’. Maar hoe is het om te leven in een Harry Potter wereld waarin de plant praat met de gieter en iets onbeduidends als een pak melk onthoudt waar het allemaal is geweest? Ondertussen zijn kratten van Heineken al voorzien met RFID tags en kan men een verloren kratje in Hong Kong al met 1 klik traceren.

We kunnen ons een dergelijke wereld al moeilijk voorstellen. Daar komt echter nog bij dat we zullen moeten wennen aan het feit dat we niet alleen over een fysiek lichaam, maar ook over zoiets als een ‘datalichaam’ beschikken. Wij gaan omringd worden met ‘onzichtbare’ honderden apparaten. Alle connectiviteit gaat zich verstoppen in de omgeving. En worden mensen zelf ook informatie ruimtes. “In an ambient environment buildings, cars and people can be defined as information spaces”.

Wat betekent dit voor de autonomie en privacy van individuen? We moeten gaan nadenken over meerdere autonomien en meerdere identiteiten. Je beschermt dus niet langer je privacy, maar meerdere privacies. Welke gegevens laat je bewust of onbewust achter als je ergens bent geweest? De definitie van ons ‘zelf’ breidt zich mogelijk uit tot de meest gedistribueerde vorm van ‘zijn’. Naast producten en onze sporen, wordt alles een verzameling van hits die ergens in een database worden opgeslagen en daar hun interpretatie krijgen.

Rob van Kranenburg wil ons in zijn presentatie alert maken voor de toekomst.
De Waag Society ziet dan ook de noodzaak in om een nieuw programma op te starten onder de naam ‘Smart Environments’. Dit programma bestaat uit: de uitbouw van het netwerk DIFR, het ontwikkelen van een open source toolkit, educatie (sensorwijsheid), experimenten met kunstenaars en pilots met een maatschappelijke impact. ‘Smart Environments’ wil het expertisecentrum worden tussen de maatschappelijke en culturele invloed van RFID op de verhouding tussen de 3 P’s, namelijk Publiek (overheid), Privaat (bedrijfsleven) en Privé (burgers).
Waag Society, het Instituut voor Netwerkcultuur en De Balie riepen het netwerk DIFR in het leven waarbinnen ze alle mogelijke spelers in het RFID debat verzamelen. De missie is te laten zien hoe RFID verschillende betekenissen kan krijgen voor individu en samenleving en wil daarbij een breed veld van zeer uiteenlopende standpunten samenbrengen.

April 2008
Place@Space - (re)shaping everyday life

Welke ruimtelijke impact hebben nieuwe technologieën op ons dagelijks leven? Op basis van deze vraag bracht het kunstencentrum Z33 werk van internationale kunstenaars, wetenschappers, architecten, ingenieurs en designers samen in het Begijnhof van Hasselt. Vanuit zeer uiteenlopende invalshoeken wil de tentoonstelling PLACE@SPACE - (re)shaping everyday life die impact zichtbaar maken én tonen hoe de gewijzigde context nieuwe mogelijkheden biedt om zich een plek toe te eigenen.

Onmiddellijk na het betreden van het grote baksteengebouw waar de tentoonstelling plaatsvindt, is de idylle van het even tevoren doorkruiste Begijnhof mijlenver weg. Het contrast tussen binnen en buiten kan niet groter zijn. Als een waterval van indrukken klatert deze tentoonstelling meteen bij het binnenkomen over je heen. Flarden en fragmenten uit de meest diverse hoeken rijgen zich naadloos als beelden en geluiden, als installaties en projecties, aan elkaar. Het is aan de bezoeker zich daar een weg door te banen. Overdonderend en desoriënterend dagen de tentoongestelde projecten uit tot interpreteren, associëren en mentaal combineren. Gaandeweg echter manifesteren zich vier invalshoeken die het op het eerste zicht onontwarbaar kluwen van individuele indrukken en stellingnames over het Hier-en-Nu van een - weliswaar interpretatief - kader voorzien. De verbanden zijn los, de thema’s zeer ruim, maar de schakeling van het bijeengebrachte materiaal is fris en inspireert.

Onder de noemer NowHERE nestelen de verzamelde projecten van een aantal jonge, voornamelijk Belgische kunstenaars zich in de marge van de thematische tentoonstelling. NowHERE voorziet vanuit die positie de dertien werken in de ‘officiële kamers’ van een duizelingwekkend visuele en informatieve achtergrondruis.

Misschien beklijven niet alle werken evenveel, maar het opzet van de tentoonstelling - een verrassende onderdompeling in een versplinterd en complex maar compact universum - is uniek en inspireert vooral omdat het juist in de kokette Limburgse provinciehoofdstad plaatsvindt. Zeker de moeite van de reis waard!

Caroline Goossens

Tamara Van San (°1982, B) maakt beelden. Voor Van San zijn beelden reëel, “zoals ogen, of een kus”. In tegenstelling tot een specifiek onderwerp, gaat haar werk over alle dingen in de wereld. Van San speelt dan ook in op de gegeven ruimte. Ze hergebruikt onderdelen om haar werk te construeren. Haar intentie is meerdere verhalen tegelijk te vertellen. Ze vergelijkt haar werk met jazz, muziek zonder woorden, waar kleuren en vormen de pointe duidelijk maken.

Klik hier voor meer beeldmateriaal.

nowHere,

23 april
16:30
interview, live recording

een gesprek over het platform A.I.R. - In Residence / www.in-residence.be /
met de betrokkenen Ronny Heiremans en Katleen Vermeir van A.I.R, Rekall Design en bolwerK

25.04.08
18-20u
Recyclart GARE BRUXELLES-CHAPELLE
Rue des Ursulines 25, Brussels

A roundtable meeting about cartography between An Mertens (and other members of Saturdays, Woman and Free Software) , Liesbeth Huybrechts (Cultural studies PHD KuLeuven, researcher, curator, Media & Design academie, c-md), Nicolas Malevé (Tresor software, Towards.be) and Peter Westenberg (Routes + Routines) investigating GEO data control, different layers and perspectives on the art of mapping, subjective cartographic perception and /Home as private territory.